Privatni izvršitelji

Nova pravosudna profesija, izvršitelj, uvedena je u naš pravni sistem Zakonom o izvršenju i obezbeđenju („Sl. glasnik RS“ br. 31/2011 i 99/2011). Zakon je predvideo početak njihovog rada od 17. maja 2012. godine, a 25. maja 2012. godine su polagali izvršiteljsku zakletvu. Privatni izvršitelji su originalno institut anglosaksonskog prava, jer su kontinentalni pravni sistemi tradicionalno, sprovođenje izvršenja poveravali isključivo sudu. Poslednjih godina se promenio takav pristup, najviše zbog efikasnosti privatnih izvršitelja, kao i zbog dominacije načala hitnosti u samom izvršnom postupku.

Obzirom na napred izneto, mnoge evropske zemlje kao što su Finska, Mađarska, ali i iz našeg susedstva Bugarska, Makedonija, su pored sudskih izvršitelja, u postupak sprovođenja izvršenja uvele i privatne izvršitelje. Privatni izvršitelji su se pokazali kao vrlo efikasni u sprovođenju izvršenja, te zbog toga sve više izvršnih poverilaca predlaže da upravo privatni izvršitelji sprovode njihova izvršenja. Privatni izvršitelji će biti organizovani preko komore izvršitelja i biti raspoređeni s obzirom na broj stanovnika, te će jedan izvršitelj pokrivati svojim radom i nadležnostima broj od 25.000 stanovnika. Kako bi se stekla realna predstava o tome šta će izvršitelji raditi, potrebno je dati prikaz delokruga njegovih poslova tj. ovlašćenja koja im je zakonodavac namenio, a država prenela.

Zakon predviđa da izvršitelj vrši javna ovlašćenja koja su mu poverena zakonom. To praktično znači da on samostalno ili po nalogu suda obavlja određene radnje predviđene zakonom. On ove poslove obavlja kao preduzetnik ili član ortačkog društva čiji članovi mogu biti isključivo izvršitelji. Dostojnost za obavljanje poslova izvršitelja utvrđuje se u skladu sa opšte prihvaćenim normama morala te kodeksom profesionalne etike i izvršitelja. Izvršitelj se imenuje za određeno područje. Obavljanje poslova izvršitelja nespojivo je sa vršenjem upravne ili nadzorne funkcije u privrednim društvima, obavljanjem poslova obezbeđenja, advokaturom ili drugim pravosudnim profesijama. U predmetima izvršenja i obezbeđivanja potraživanja, izvršitelj ima čitav niz ovlašćenja, ali i brojna ograničenja, zbog čega se njegova prava moraju uravnotežiti sa njegovim obavezama te i njegova ovlašćenja sa njegovim dužnostima.

POSLOVI IZVRŠITELJA

1. IZVRŠITELJ POSTUPA PO PREDLOGU ZA SPROVOĐENJE IZVRŠENJA I ODREĐUJE NAČIN IZVRŠENJA, AKO IZVRŠNI POVERILAC NIJE ODREDIO NAČIN IZVRŠENJA

  • U tom smislu izvršitelj prevashodno proverava: – da li je stvarno i mesno nadležan za sprovođenje izvršenja – da li je podneti predlog za sprovođenje izvršenja ili obezbeđenja potpun i uredan – da li su ispunjeni svi zakonom predviđeni uslovi u pogledu kvaliteta predloga za sprovođenje izvršenja Ukoliko izvršni poverilac u samom predlogu za sprovođenje izvršenja nije označio način sprovođenja-sredstvo izvršenja, postoji zakonska mogućnost da izvršitelj sam odredi sredstvo izvršenja. Izvršitelj je nadalje ovlašćen da na bazi opšte poznatih činjenica ili proverom podataka o izvršnom dužniku utvrdi najlakši i najjednostavniji način sprovođenja izvršenja.

2. POSTUPA PO PREDLOGU ZA IZVRŠENJE NA OSNOVU VERODOSTOJNE ISPRAVE RADI OSTVARENJA NOVČANOG POTRAŽIVANJA PO OSNOVU IZVRŠENIH KOMUNALNIH I SLIČNIH USLUGA
3. DOSTAVLJA SVOJA AKTA KAO I PODNESKE I SUDSKE ODLUKE PO OVLAŠĆENJU SUDA
4. UTVRĐUJE IDENTITET STRANAKA I UČESNIKA U POSTUPKU IZVRŠENJA

  • U pitanju je uobičajeno utvrđivanje identiteta izvršnog dužnika proverom i sravnjivanjem identiteta sa nekim od validnih dokumenata.

5. PRIKUPLJA PODATKE O IMOVINSKOM STANJU IZVRŠNOG DUŽNIKA

  • Značajno ovlašćenje koje podrazumeva širok krug aktivnosti: uvid u registar kod Agencije za privredne registre, pribavljanje podataka od Republičkog geodetskog zavoda, Ministarstva unutrašnjih poslova.

6. DONOSI ZAKLJUČKE, SASTAVLJA ZAPISNIKE, ZAHTEVE I SLUŽBENE BELEŠKE U SKLADU SA ZAKONSKIM OVLAŠĆENJIMA

  • U skladu sa zakonskim ovlašćenjima izvršitelj može da donosi i određene akte.

7. SPROVODI POPIS, PROCENU IMOVINE, PLENIDBU I PRODAJU POKRETNE IMOVINE I NEPOKRETNOSTI

  • Popis je zapravo izvršna radnja kojom izvršitelj, na osnovu zakonskih ovlašćenja, stvara osnov za upis založnog prava na određenoj stvari. Kada popiše stvar, to ima za posledicu da se izvršnom dužniku ograničavaju prava, koja inače kao vlasnik ima na stvari. Procena Plenidba- ukoliko ni u dodatno ostavljenom roku, izvršni dužnik ne namiri izvršnog poverioca, izvršitelj je ovlašćen da stvar pleni. Trenutkom plenidbe, izvršni dužnik se oslobađa odgovornosti za korišćenje, propast ili otuđenje stvari i od toga trenutka izvršitelj preuzima odgovornost na sebe za zapelenjenu stvar. Prodaja pokretne imovine i nepokretnosti- izvršitelj pre svega treba da vodi računa da se stvari prvenstveno prodaju putem usmenog i javnom nadmetanja, kojim se obezbeđuje najpovoljnije unovčenje, a tek potom putem neposredne pogodbe.

8. O SVOM TROŠKU I NA SVOJU ODGOVORNOST POVERAVA TREĆIM LICIMA PRODAJU IMOVINE

  • Zakonodavac predviđa da izvršitelj može poveriti trećem licu prodaju imovine što praktično znači kompletne imovine izvršnog dužnika bez obzira da li se radi o pokretnim ili nepokretnim stvarima, akcijama ili udelima. Ograničenja:- izvršitelj to radi o svom trošku – izvršitelj snosi odgovornost za eventualno uništenje ili oštećenje stvari ukoliko je poverio prodaju trećim licima.

9. PRIMA I ČUVA POPISANU ILI OBEZBEĐENU IMOVINU IZVRŠNOG DUŽNIKA, NALAŽE PRENOŠENJE VLASNIŠTVA NAD IMOVINOM I OBAVLJA DEOBU IMOVINE NOVČANIH SREDSTAVA OSTVARENIH NJENOM PRODAJOM
10. SPROVODI ISELJENJE I DRUGE IZVRŠNE RADNJE NEOPHODNE RADI SPROVOĐENJA IZVRŠENJA, U SKLADU SA ZAKONOM I DRUGIM PROPISIMA
11. NA ZAHTEV IZVRŠNOG DUŽNIKA, ODNOSNO IZVRŠNOG POVERIOCA POSREDUJE U CILJU POSTIZANJA SPORAZUMNOG REŠENJA

  • Izvršitelj može da posreduje u rešavanju odnosa koji postoji između stranaka. Prema pravnoj teoriji u izvršnom postupku nije moguće sačiniti poravnanje, jer bi zaključeno poravnanje predstavljalo izvršni naslov-kao svaka druga izvršna isprava, te bi se opet postavilo pitanje sprovođenja tog poravnanja. U pitanju je naime posredovanje izvršitelja koje za cilj ima postizanje sporazuma između izvršnog poverioca i izvršnog dužnika o načinu na koji će se izvršenje sprovesti.

12. PRIMA I PRENOSI NOVČANA SREDSTVA U SKLADU SA ZAKONOM

  • – kada izvršni dužnik namiri svoje potraživanje prema izvršnom poveriocu (plati dug) a izvršitelj ovaj novac fizički preda ili uplati na račun izvršnog poverioca. – kada dođe do javne prodaje oduzetih pokretnih stvari ili javno nadmetanje za prodaju neke od nekretnina – izvršitelj može da primi novac i od izvršnog dužnika radi izmirenja neke obaveze prema izvršnom poveriocu koja je uslovljena određenom radnjom ili istekom određenog roka.

13. PREDUZIMA I DRUGE RADNJE ODREĐENE ZAKONOM
Zaključak
Smatramo da će uvođenje ove nove pravosudne profesije u dobroj meri doprineti bržem sprovođenju izvršenja, kao i rasterećenju sudskih izvršitelja, te u celini efikasnosti pravosuđa i poboljšanju privrednog ambijenta.

Autor teksta: advokat Nenad Cvjetićanin